Fact checks / Image verification

False

በኤአይ የተፈበረከ አሳሳች መረጃ

“ዘመነ ካሴና እስክንድር ነጋ ተወያዩ” የተባለው ምስል በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) የተፈበረከ ነው።

June 24,2026

3 min read

የተሰራጨው መረጃ

በቅርቡ በማህበራዊ ሚዲያ በስፋት ሲዘዋወር የነበረው፣ የፋኖ አመራሮች የሆኑት ዘመነ ካሴ እና እስክንድር ነጋ በአንድ ጠረጴዛ ዙሪያ ተቀምጠው እየመከሩ የሚያሳይ ምስል ሙሉ በሙሉ በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) የተፈጠረ መሆኑን የኛ የማጣራት ቡድን አረጋግጧል። ይህ ሐሰተኛ መረጃ በሺዎች የሚቆጠሩ ሰዎችን አሳስቶ ከፍተኛ መስተጋብርን (engagement) አግኝቶ ነበር።

የሐሰት ምስሉ ለመጀመሪያ ጊዜ የተጋራው በህዳር 15 ላይ ከ248 ሺሕ በላይ የፌስቡክ ተከታይ ባለው የፖለቲካ ሰው ደረጀ ሃብተወልድ የፌስቡክ ገጽ ሲሆን፣ “እንዲህ ነው የሚያምርብን፤ ይህ ፎቶ በራሱ ለአራት ኪሎዎች ‘ሄሞራጅክ ፊቨር’ ነው” በሚል ገላጭ ጽሑፍ ታጅቦ ነበር። ይህ ፖስት ከተደረገበት ጊዜ ጀምሮ ከ3,800 በላይ ሪአክሽኖችን፣ ከ17 በላይ አስተያየቶችን እና ከ119 በላይ መጋራቶችን አግኝቷል።

በተጨማሪም፣ “Ethiopian DJ የኢትዮጵያ ሙዚቃ” በተሰኘ ሌላ ገጽ ደግሞ ምስሉን በመጠቀም “የአንድነት ዜና!” በሚል ርዕስ “አፋብኃ እና አፋሕድ አንድነት ለመፍጠር መስማማታቸውን ምንጮች ገለፁ” የሚል መግለጫ አውጥቷል። ይህ ፖስት ከ2,100 በላይ ሪአክሽኖችን እና 38 መጋራቶችን በማግኘት በደጋፊዎች ዘንድ ከፍተኛ ደስታን ፈጥሮ ነበር፤ ይህም አብዛኛው አስተያየት ሰጪዎች ምስሉ እውነት መሆኑን አምነው “በርቱልን” የሚል መልዕክት እንዲያጋሩ አድርጓል።

ማስረጃው

የሐሰት ምስሉ ለመጀመሪያ ጊዜ የተጋራው በህዳር 15 ላይ ከ248 ሺሕ በላይ የፌስቡክ ተከታይ ባለው የፖለቲካ ሰው ደረጀ ሃብተወልድ የፌስቡክ ገጽ ሲሆን፣ “እንዲህ ነው የሚያምርብን፤ ይህ ፎቶ በራሱ ለአራት ኪሎዎች ‘ሄሞራጅክ ፊቨር’ ነው” በሚል ገላጭ ጽሑፍ ታጅቦ ነበር። ይህ ፖስት ከተደረገበት ጊዜ ጀምሮ ከ3,800 በላይ ሪአክሽኖችን፣ ከ17 በላይ አስተያየቶችን እና ከ119 በላይ መጋራቶችን አግኝቷል።

በተጨማሪም፣ “Ethiopian DJ የኢትዮጵያ ሙዚቃ” በተሰኘ ሌላ ገጽ ደግሞ ምስሉን በመጠቀም “የአንድነት ዜና!” በሚል ርዕስ “አፋብኃ እና አፋሕድ አንድነት ለመፍጠር መስማማታቸውን ምንጮች ገለፁ” የሚል መግለጫ አውጥቷል። ይህ ፖስት ከ2,100 በላይ ሪአክሽኖችን እና 38 መጋራቶችን በማግኘት በደጋፊዎች ዘንድ ከፍተኛ ደስታን ፈጥሮ ነበር፤ ይህም አብዛኛው አስተያየት ሰጪዎች ምስሉ እውነት መሆኑን አምነው “በርቱልን” የሚል መልዕክትእንዲያጋሩ አድርጓል። 

ምስሉ የተለያየ አመለካከትና ትግል ሲያካሂዱ በነበሩት የፋኖ አመራሮች መካከል ስምምነት መኖሩን የሚያሳይ በመምሰል፣ በአማራ ክልል በሚንቀሳቀሱት የፋኖ ኃይሎች ውስጥ የነበረውን ልዩነት አስቀርቷል የሚል አዎንታዊ ግምት እንዲፈጠር አድርጓል።

ይህንን ምስል በተመለከተ እውነታውን ለማጣራት የጎግል ተገላቢጦሽ የምስል ፍለጋ (Google Reverse Image Search) እና TinEye የተሰኙ መሳሪያዎች ጥቅም ላይ ውለዋል። በእነዚህ ፍለጋዎች ምስሉ ከዚህ ቀደም በሌላ ቦታ ጥቅም ላይ የዋለበት አውድ አለመገኘቱ፣ አዲስ የተፈጠረ ሆኖ አግኝተነዋል።

ከዚህም በተጨማሪ፣ ምስሉን በAI Image Detector መሳሪያ ላይ በማስቀመጥ በተደረገው ማጣራት፣ ምስሉ ሙሉ በሙሉ በሰው ሰራሽ ክሕሎት እንደተፈበረከ የማያሻማ ማረጋገጫ ተገኝቷል።

የዘመነ ካሴንና የእስክንድር ነጋን የፊት ገጽታ ወደ AI ምስል ፈጣሪ በማስገባት እንዲሁም እስክርቢቶ፤ ወረቀት እንዲሁም የሻይ ካፕ በመጨመር እነሱን እንዲመሳሰሉ በማድረግ የተፈጠረ ምስል መሆኑ ተመላክቷል።

ለምን አስፈላጊ ነው

ምስሉ የተለያየ አመለካከትና ትግል ሲያካሂዱ በነበሩት የፋኖ አመራሮች መካከል ስምምነት መኖሩን የሚያሳይ በመምሰል፣ በአማራ ክልል በሚንቀሳቀሱት የፋኖ ኃይሎች ውስጥ የነበረውን ልዩነት አስቀርቷል የሚል አዎንታዊ ግምት እንዲፈጠር አድርጓል።

ይህ የሚያሳየው፣ በቅርብ ጊዜ እየተስፋፋ የመጣው AI ቴክኖሎጂ፣ እውነተኛ የሚመስሉ ነገር ግን ፈጽሞ ያልተከሰቱ ሁኔታዎችን የሚወክሉ ምስሎችን በመፍጠር ሐሰተኛ መረጃ (disinformation) የማሰራጨት አቅሙ ከፍተኛ መሆኑን ነው።

ማጠቃለያ

“ዘመነ ካሴና እስክንድር ነጋ ተወያዩ” የተባለው ምስል በአርቴፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) የተፈበረከ ነው።

ሚዲያዎች እና የማህበራዊ ሚዲያ ተጠቃሚዎች ማንኛውንም ከፍተኛ ስሜት ቀስቃሽ መረጃ ከማጋራታቸው በፊት ጥልቅ ማጣራት ማድረግ ወሳኝ መሆኑን ይህ ክስተት ያሳስባል።

Sources

1. ደረጀ ሃብተወልድ፣ የፌስቡክ ፖስት፣ ህዳር 15
2. Ethiopian DJ የኢትዮጵያ ሙዚቃ፣ የፌስቡክ ፖስት
3. Google Reverse Image Search ውጤት
4. TinEye ውጤት
5. AI Image Detector ውጤት

እርማቶች

በዚህ ጽሑፍ ላይ ምንም እርማት አልተደረገም። ስህተት አግኝተዋል? እርማት ይጠይቁ።